بسمه تعالی

متن مقاله روز

پژوهش

بیرجند – 25 آذر ماه

1386

 سيد احمد ذريه زهرا

 با سپاس از مسئولین آموزشی رشته فرش دانشگاه آزاد بیرجند و همچنین از شما حضار گرامی ؛ استادان ، پژوهش گران ، دانشجویان محترم تشکر می کنم که این فرصت را در اختیار اینجانب قرار دادید . البته لازم به ذکر است که اعلام نمایم ؛ مقرر بود در این جمع صمیمی جناب آقای دکتر بصام ، مدیر عامل شرکت سهامی فرش ایران که خود نیز عضو هیأت علمی دانشگاه در زمینه فرش است به حضورتان شرفیاب شوند ولی متأسفانه به ماموریت خارج از کشور اعزام شدند و عذر خواهی نموده و سلام گرم خود را به همه شما گرامیان ابلاغ نمودند.

       دراینجا از جمع حضار تقاضا می شود ، به من اجازه بدهند ، در مقوله خلاقیت و نوآوری که از عناصر ناب هنرورزی است ، چند جمله ای به سمع و نظر مبارک تان برسانم و در ادامه نقش و آمادگی شرکت سهامی فرش برای بروز خلاقیت ها ی  شما دانشجویان و دانش آموختگان رشته فرش و همکاری های متقابل را بیان نمایم .

    اگر از من بپرسید که چرا این موضوع را انتخاب کرده ای ، عنوان خواهم کرد « از ماست که بر ماست » اگر نتوانیم هنر و مدیریت هنری را با ابداع و خلاقیت حوزه عملکردی خود ، هم سنگ و هماهنگ این دوره پر از تحول محتوم منطبق سازیم . محکوم به فنا هستیم ، به قول ظریفی که می گفت:  « همه چیز دستخوش تغییر است ، جز خود تغییر »

   در فرهنگ عمید ابداع یا آفرینش ، به معنای چیزی نو آوردن یا کاری ، تازه کردن ، آمده است معنی دقیق تر آن ، عبارت است از پدید آوردن چیزی که سابقاً نبوده است ؛ اما در قرآن کریم واژه های « خَلَقَ » ؛« نشأ » ؛  « فَطَرَ » هم معناست با این تفاوت که خَلَقَ ؛ پدید آوردن از نوع ترکیبی ، نَشأ؛ خواستن و ایجاد کردن ، فَطَرَ؛ « بَدَعَ » ؛ پدید آوردن از چیزی که هرگز وجود نداشته ، هم معنای تعریف اولین است .   «  فَطَرَ الّسموات و الأرض » 1 ؛ « اِنّا اَنشأنا هُنَّ اِ نشأءآ »2 ؛ « نَحنُ خَلَقناکُم فَلَو لا تُصَدِّ قونَ » 3 ؛  « بَدیعٌ السَّمواتِ والاَرض » 4

1- آیه 34 از سوره مبارکه        2- آیه 34 از سوره مبارکه الواقعه                  3-  آیه 56 از سوره مبارکه الواقعه                                                                       4- آیه  از سوره مبارکه                   5- شاید این تعریف مبتنی بر علل اربعه ارسطویی (علل غایی ، فاعلی ، صوری ، مادی ) باشد.

             تعریف محیطی خلاقیت ، برین (1953) خلاقیت را به مثابه فرایند دستکاری محیط می داند .

             تعریف مبتنی بر تولید برونز  معتقد است ، خلاقیت تولید ، پاسخی است که در عین بدیع بودن مناسب نیز هست و قابل استفاده است .

       عناصر خلاقیت :

            چهار عنصر خلاقیت عبارتند از :

1-   بنیان و  مفهوم انگیزشی در وجود انسان خلاق ، همچون حالات شوق ، رغبت ، کنجکاوی ، تعهد درونی نسبت به تکالیف و وظایف خود

2-     مبتنی بر اراده آزاد ، همچون قدرت تصمیم گیری ، رفتاری آزاد با شجاعت بدون واهمه

3-   خلاقیت ، برنامه پذیر است ، نظم تعهد را با تأکید به هدف دار بودن دنبال می کنند ، برنامه در خدمت قوای خلاقانه فرد خلاق است .

4-   خلاقیت وابسته به محیط اجتماعی است ، در بستر های اجتماعی مثبت ، یک آزادی ، استقلال برای دستیابی به پاسخ های صحیح وجود دارد . چنین افرادی در چنین بستری قادر به رشد استعداد و توانایی خویش هستند . احساسی از وحدت ، خوشحالی مفید و مؤثر بودن که جملگی سلامت روانی را می رسـد به افراد دسـت    می دهد . از یک طرف این محیط ها مهیا می شوند ، برای بروز خلاقیت ها و از سوی دیگر به پرورش شخصیت خلاق منجر می شود .

       موانع خلاقیت :

            انسانی که د ر جریان مجموعه تفکرات و رفتارهای آگاهانه خود ، خواهان تحول ، نوآوری و خلاقیت است ، به موانع و تابلو های توقف1 در پیش خود می بایستی اندیشه و تأمل نماید . مهمترین موانع خلاقیت را می توان این گونه معرفی نمود .

·         کسب اطلاعات زیاد و همواره مطلع بودن

·         وابسته به گروه یا  حزبی بودن و جزمی فکر کردن

·         ارزیابی خود خواهانه  ، عجولانه و غیر منطقی از ایده های خلاق

·         ایجاد کانال و معبر تأییدات مقامات ما فوق

·         انتظارات نابجا و زود هنگام از فرد خلاق

·         انتقاد خشک و غیر منطقی از فرایند فکر فرد خلاق

·         توجه تام مقامات ما فوق به حصول نتیجه تا فرایند تولید فکر خلاق

·         عدم احترام به اصل اندیشه فرد خلاق

·         موضع گیری و برچسب زدن

·         عدم پذیرش ریسک در اجرای ایده ها

  ---------------------------------------------------------------------------------1

-  از مقاله بهبود نوآوری ها ، ژاکلین ل . بیرد ، ترجمه سیروس لطفی ، فصلنامه تفکر متعالی ، سال دوم ، پاییز 85 ، نقل و بهره برداری شده است .

 فرد خلاق ، شوق حرکت را با روح حکمت ، ابداع را با فیض الهی همسان می انگارد ، تصورات  و تخیلاتش را از سوی عالم بالا و فیوضات حضرات خمس می پندارد ، در اغلب موارد به دامان آفات خلاقیت می افتد وبه این باور می رسد که به مقصد رسیده است . آفات آن به شرح زیر عبارتند از :

·         بی مراقبه  و ممارست بر خلاف هنرمندان فرزانه و معنوی گرا حرکت می کنند .

·         کم حوصلگی و عدم تحمل اعتقادات دیگران یا پوشیده داشتن فن و فوت آن برای رسیدن به چند گام بالاتر

·         به سهل انگاری و واقع انگاری خیال ها سوق می یابند .

·         خود را غوطه ور در عرفان و معنویت و ظرایف هنرهای سنتی دیار خویش می دانند .

·         حسن شهرت طلبی و خود شیفتگی میل می یابند